تعاریف ژئو-سیاسی دشت پُو
دشت پُو یا پهنهٔ پُو، یکی از ویژگیهای جغرافیایی مهم شمال ایتالیاست. این پهنه از غرب آلپ تا دریای آدریاتیک امتداد میيابد و با وجود قسمتی از فلاتهای واقع در ونتوتو و فریولی که به رود پُو نمیریزند، بهطور عملی بهصورت یک پهنهٔ بیوقفه در نظر گرفته میشود و از بزرگترین پهنههای جنوب اروپا است. جمعیت این دشت حدود ۱۷ میلیون نفر است که معادل یک سوم جمعیت کل ایتالیاست.
سطح دشت نتیجهٔ یک سامانهٔ درههای باستانی است که با نام فرزایشِ آپنینی یا Foredeep آپنینی شناخته میشود و از جنوب تا شمال، از آلپ تا دریای آدریاتیک امتداد دارد. پهنهٔ پایینِ ونتوتو و فریولی به دلیل زهکشی به سمت پُو در اغلب مواقع جدا از دشت پُو محسوب میشوند اما به شکلِ فعّال در یک دامنهٔ بیوقفه با این دشت پیوند مییابند. این دشت با جمعیتی حدود ۱۷ میلیون نفر، نسبت به کل جمعیت ایتالیا، یکی از پرجمعیتترین پهنههای اروپا بهشمار میرود.
این پهنه، سطحی است که از سطح زمینِ باستانی حاصل شده و با وجود رودخانهها و شاخههایِ آبراه، از آلپ در شمال تا دریای آدریاتیک گسترش مییابد. رودهای اصلی جنوب این دشت شامل تانارو (Tanaro)، Scrivia، Trebbia، Panaro و Secchia هستند و در شمال نیز Dora Riparia، Dora Baltea، Sesia، Ticino، Lambro، Adda، Oglio و Mincio نقش مهمی در تغذیهٔ دشت ایفا میکنند.
زمینشناسی
دشت پُو و دریای آدریاتیک زمانی در قالب یک فرورفتگی پویا در زیر زمین جای گرفتهاند که نتیجهٔ برخورد تودهٔ زمینیِ offshore به نام Tyrrhenis با خشکی است. از زمانِ مزوزوئیک تا امروز، این سامانه با رسوباتِ از جنسِ قدیمی آپنینی و همچنین آلپ پر شده است. ساحل دریای آدریاتیک به تعادلِ سرعت رسوبگذاری و عوامل ایستایستی بستگی دارد. تا حدود سالِ ۱۹۵۰، دلتأ پُو به صورتِ فراریِ به سمت دریای آدریاتیک گسترش میافت. اما از آن زمان با تغییراتِ انسانی و فاکتورهای زمینشناسی، دلتای پُو دچار کاهش شد و خط ساحلی پایینرونده شد و بحرانهای همزمانی در ونیز پدید آمد؛ در جایی که سطح زمین زیر دریا میرود رودخانه باید با ارتفاع نسبیِ بین حفاظها جریان یابد.
شکلگیری میدان گاز Malossa در سال ۱۹۷۳ رخ داد و با عمقهایی از منابع Dolomia Principale و Dolomia Zandobbio در عمقهای گوناگون، پوشیده از مارنهای Bruntino تولید میکند.
جغرافیا
دشت پُو غالباً به عنوان یک سینکِل یا گودی stoel در پوستهٔ زمین در نظر گرفته میشود، هرچند که بهطور دقیق از نظر زمینشناسی این مفهوم قابلِ مناقشه است. سطح زمین به دو گونهٔ کلی تقسیم میشود: سطحِ هموارِ پر از رسوباتِ زمینی و کمانشِ کنارههایِ آن که به صورت تپههای پرفراز و نکوج دیده میشود و از سنگهای قدیمیِ لایهبندیشده و فرسایشِ فرعی تصرف شده است. این دشت را به طور کلی میتوان به دو بخش تقسیم کرد: بخشِ بالادست که خشکتر است و برای کشاورزی مناسب نیست و بخشِ پاییندستِ بسیار حاصلخیز و آبیاریشده که در Lombardia و Emilia-Romagna به نامِ la Bassa شناخته میشود.
اصطلاحِ فنتانیلِ لین یا همان خط چشمهها، منطقهای است که در حاشیهٔ آبِ زیرزمینی دشت به سطح مینشید و در طیِ گسترشِ آبرفتی به شکلِ خطوطِ چشمهای مشخص میشود. آب سطحی در این منطقه برای نوشیدن و استفادههای روزمره کافی نیست و آلودگیِ ناشی از فاضلاب و کودها آن را ناخالص میکند؛ اما برای برقآبی، آبیاری و حمل و نقل صنعتی ارزشِ قابل توجهی دارد. شهرهای بزرگِ اطراف بیشتر در این ناحیه متمرکزند و اکنون به یک اکوسیستمِ اقتصادیِ گسترده تبدیل شدهاند.
اقلیم و پوشش گیاهی
دشت پُو از نظر اقلیم، بین اقلیم قارهای مرطوب (Dfa) تا اقلیم نیمهگرم مرطوب (Cfa) متغیر است و در برخی طبقهبندیها اقلیم معتدل قارهای با زمستانهای سرد و تابستانهای گرم را نشان میدهد. وجودِ فراز و فرودهایِ اطرافِ آلپ و آپنین و تأثیر دریای آدریاتیک باعث بالا رفتنِ رطوبتِ نسبی در طول سال میشود. دشت پُو بهخصوص در جنوب و شرق نسبت به شمال، گرمتر و مرطوبتر است.
زمستانها خنک و مرطوباند و تابستانها گرم و مرطوب. بارشِ سالانه در این دشت متنوع است و بیشتر در پاییز و بهار رخ میدهد. بادها معمولاً کمفشارند اما گاهی طوفانهای ناگهانی یا بادِ فِوُن میوزند. بافتِ طبیعیِ دشت شامل جنگلهای پهنبرگِ پِدُنکولاته، لَتها و سایر گونههای درختی است که بزرگترین باقیماندههای جنگل در اطراف رودخانهٔ Ticino محافظت میشود.
تاریخچه
دشت پُو از دیرینهترین دوران شناختهشدهٔ انسانشناسی در پهنهٔ اروپا حضور داشته است. نخستین ساکنانِ عمدهٔ این منطقه، لانگاهِ لیگیریان بودند و پس از مهاجرتِ قبایلِ کَلتیکِ Insubres، این فضا به اشغالِ اتروسکها درآمد. با گسترشِ رم در سالهای ۲۰۰ پیش از میلاد، سرزمین به تدریج به قلمرو روم تبدیل شد و با تحلیلِ زمینهای آبی، بافتِ جمعیتی و شهریِ پُرنقش شد.
قرون وسطی با جنگهای داخلی و تغییراتِ سیاسی همراه بود. فرمانرواییِ نورمانها و پس از آن سلالههایِ کارولینگی و تاثیرِ فئودالیسم، شکلِ کنونیِ ناحیه را تقویت کرد. در دورههای بعد، با ورود فرانسه و اتریش و با رویدادهایِ تاریخیِ دیگر، دشت پُو به صورتِ منطقهای با پتانسیلِ بالا در اقتصاد و صنعت در آمد. در عصر مدرنِ جدید، رونقِ صنعتی و ساختارهایِ اقتصادیِ تازه، به ویژه با کمکِ شبکههای آبی، نقشِ عمدهای در رشدِ اقتصادی داشتند.
اقتصاد
دشت پُو یکی از مهمترین مناطق صنعتی و کشاورزی اروپا است. برقآبی از طریق جریانِ رود پُو تولید میشود و شبکهٔ وسیعی از آبیاری و حمل و نقل صنعتی را پشتیبانی میکند.
آلودگی
دشت پُو به عنوان یکی از پرآلودگیهای هوای اروپا شناخته میشود. تصاویرِ ماهوارهای و شاخصهای کیفیتِ هوا نشان میدهد که غلظتِ NO2 و ذراتِ معلق در این منطقه بالا است. عواملی چون دامداریِ سنگین، کارخانجات و ترددِ وسایلِ نقلیه از جملهٔ عواملِ اصلی هستند که کیفیتِ هوای این پهنه را تحت تأثیر قرار میدهند. تحقیقات نشان میدهد که آلودگی هوا میتواند به از دست رفتنِ بخشِ زیادی از عمرِ شهروندان منجر شود.
منابع
این مقاله برگرفته از پژوهشهای زمینشناسی، تاریخ و جغرافیای منطقه میباشد و برخی مفاهیمِ کلیدی را از منابع عمومی و مطالعاتِ معتبر گردآوری کرده است.
لینکهای خارجی
- مناطق جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی ایتالیا
- دشتها و پهنههای طبیعی ایتالیا
- شکلهای زمینشناسی و فیزیوگرافی ایتالیا