زندگی و آثار موسی چغتای اولو
موسی چغتای اولو، شاعر قرقیزستان در اوایل قرن بیستم، با وجود ناشناخته بودن زندگیاش، از طریق آثار باقیمانده در دستنوشتههای دوره شوروی و نسخههای پساشوروی، پنجرهای به جامعه قرقیزستان پیش از شوروی گشوده است.
یکی از دستنوشتههای او به خط عربی، با عنوان «شبدان باطیر کدکس» توسط دنیل پرایر ویرایش شده است. این اثر تا سال ۲۰۰۲ که به خط سیریلیک و سپس لاتین (با ترجمه انگلیسی) منتشر شد، کمتر مورد توجه قرار گرفته بود.
دستنوشته دیگری شامل شعری به خط عربی با عنوان «قیرغین» (کشتار) است که به رویدادهای سال ۱۹۱۶ میپردازد. این شعر، از منظر قرقیزها، به آثار مخرب مصادرههای جنگی و ترس ناشی از فرمان سربازگیری میپردازد و با جزئیات دقیق، نقطه عطفهایی مانند تصرف محموله تفنگهای روسی در تنگه بوم را توصیف میکند.
شعر «قیرغین» به عنوان سند تاریخی ارزشمندی از قیام ۱۹۱۶ شناخته میشود که توسط فولکلوریست باشقیر، کایوم میفتاکوف، در سال ۱۹۲۸ کپی شده است.
این شعر، با وجود وجود نسخه تایپشدهای با اصلاحات ایدئولوژیک، تا پس از فروپاشی شوروی منتشر نشد و در مجموعهای از اشعار مرتبط با قیام گنجانده شد و بعدها به انگلیسی ترجمه گردید.