مقدمه
میکگورا-اوتا یا «سرودههای آیین خدمت»، یکی از سه متن مقدس تنریکیو است؛ دو متن دیگر اوفودهساکی و اوساشیزو نام دارند. این سرودهها را میکی ناکایاما، بنیانگذار تنریکیو، میان سالهای ۱۸۶۶ تا ۱۸۷۵ سرود و سپس در سال ۱۸۸۲ بازبینی کرد تا به شکل کنونی خود برسد.
میکگورا-اوتا کتاب آیینیِ آیین خدمت، یا «اوتسوتومه»، است؛ مراسمی که جایگاهی محوری در تنریکیو دارد. در اجرای این آیین، متن میکگورا-اوتا همراه با حرکات رقص و همراهی سازها خوانده میشود.
ریشهشناسی و معنا
نام «میکگورا-اوتا» را میتوان به سه بخش تقسیم کرد. «می» یک پیشوند احترامآمیز است. «کاگورا» اصطلاحی عام برای اجراهای آیینی در حضور یا برای خدایان در ژاپن است. هرچند کاگورا بیشتر با معبدهای شینتو پیوند خورده، شواهد تاریخی نشان میدهد که با مکتب شوگندو و شاخههای بودایی مانند شینگون نیز ارتباط داشته است.
«اوتا» نیز به سادگی به معنای «سرود» یا «سرودهها» است.
نمیدانیم عنوان «میکگورا-اوتا» از چه زمانی به شکل استاندارد درآمده است. میان سالهای ۱۸۶۷ تا ۱۸۸۷ عنوانهای گوناگونی برای این متن به کار میرفت و رایجترین آنها «جونیکوداری اوتسوتومه نو اوتا» بود؛ عبارتی به معنای «دوازده سرود آیین خدمت».
نخستین سندِ عنوان کنونی به اکتبر ۱۸۸۸ بازمیگردد؛ زمانی که تنریکیو این سرودهها را با عنوان «御かぐら歌» بهطور رسمی منتشر کرد. اما چون نشانه کانجی 御 میتواند «می»، «او» یا «اون» خوانده شود، هنوز نمیتوان با قطعیت کامل گفت از چه زمانی «میکگورا-اوتا» به عنوان استاندارد تبدیل شده است. در گذشته گاهی از آن با عنوان «اوکاگورا-اوتا» نیز یاد میشد.
نسخه خطی اصلی میکگورا-اوتا از میان رفته است؛ احتمالاً یا مقامات آن را ضبط کردند یا به دلیل آزارها و مداخلههای بیرونی از بین رفت.
نخستین بار عنوان این متن به شکل امروزی، یعنی فقط با هیراگانا، در سال ۱۹۲۸ به کار رفت؛ زمانی که این متن به مناسبت ازدواج شوزن ناکایاما میان همه شاخههای تنریکیو توزیع شد. ستاد مرکزی تنریکیو نیز در سال ۱۹۶۷ ترجمه انگلیسی میکگورا-اوتا را منتشر کرد.
محتوا و سبک
میکگورا-اوتا متنی است برای خواندن، رقصیدن با حرکات دست و پا، و همراهی نه ساز موسیقی. این سرودهها در سبک آوازهای سنتی محبوب ژاپن اجرا میشوند.
بخش پنجم میکگورا-اوتا، یعنی «دوازده سرود»، قالب سرود شمارشی دارد؛ هر سرود با عددی از یک تا ده آغاز میشود. گفتهاند میکی ناکایاما ماهیت این سرودهای شمارشی را به بازی کودکانی تشبیه کرده بود که در فصل سال نو با توپکِ پر بازی میکنند و میخوانند: «یک، دو».
این متن در اصل به خط روانِ کانای ژاپنی نوشته شده بود.
ساختار سرودهها
سرودههای آیین خدمت کاگورا
بر اساس باور پیروان تنریکیو، آیین خدمت کاگورا یا «کاگورا-زوتومه»، آفرینش انسان بهدست خدا را در اطراف نقطهای به نام «جیبا» بازسازی میکند؛ جایی که به باور آنان انسان در آن پدید آمد. جیبا در ستاد مرکزی تنریکیو در شهر تنری، استان نارا قرار دارد. به همین دلیل، آیین خدمت کاگورا فقط در یک مکان اجرا میشود.
با این حال，این سرودهها در «آیین خدمت نشسته» نیز خوانده میشوند؛ مراسمی که در همه شاخههای دیگر تنریکیو جایگزین کاگورا-زوتومه است و میتواند بهصورت فردی یا گروهی برگزار شود.
بخش نخست
در پاییز سال ۱۸۶۶، میکی ناکایاما بخش نخست را آموزش داد. متن اولیه چنین بود:
あしきはらいたすけたまい / てんりわうのみこと
Ashiki harai, tasuke tamae, / Tenri-O-no-Mikoto.
«بدیها را بزدای و ما را نجات ده، ای تنری-او-نو-میکوتو.»
در سال ۱۸۸۲، ناکایاما این عبارت را به متنی تغییر داد که امروزه خوانده میشود:
あしきをはらうてたすけたまえ / てんりわうのみこと
Ashiki o harote tasuke tamae, / Tenri-O-no-Mikoto.
«بدیها را بزدای؛ ما را نجات ده، ای تنری-او-نو-میکوتو.»
بخش دوم
چهار سال بعد، در سال ۱۸۷۰، ناکایاما بخش دوم را آموزش داد. این بخش با بیت زیر آغاز میشود:
ちよとはなしかみのいふこときいてくれ
Choto hanashi Kami no yu koto kiite kure...
«فقط سخنی کوتاه: به آنچه خدا میگوید گوش بسپار...»
بخش سوم
سپس در سال ۱۸۷۵، ناکایاما بخش سوم را آموزش داد. متن اولیه چنین بود:
あしきはらいたすけたまい / いちれつすますかんろふだい
Ashiki harai, tasuke tamae, Ichiretsu sumasu Kanrodai.
در سال ۱۸۸۲، او این متن را به نسخه کنونی تغییر داد:
あしきをはらうてたすけせきこむ / いちれつすましてかんろだい
Ashiki o harote, tasuke sekikomu / Ichiretsu sumashite Kanrodai.
«با زدودن بدیها، شتابان ما را نجات ده. همه انسانها به یکسان پاک میشوند؛ کانرودای.»
سرودههای رقص با حرکات دست
بخش چهارم
در سال ۱۸۷۰، ناکایاما بخش چهارم، یعنی «هشت بیت یوروزویو» را آموزش داد. این بخش آخرین بخشی بود که سروده شد.
بخش پنجم
این بخش که به «دوازده سرود» شناخته میشود، میان ژانویه تا اوت سال ۱۸۶۷ سروده شد. از سال ۱۸۶۷ تا ۱۸۷۰، ناکایاما پیروانش را با آهنگها و حرکات همراه این سرودهها آشنا کرد.
اُئدا یوشینارو، پژوهشگر تنریکیو، برای هر یک از این دوازده سرود درونمایههایی پیشنهاد کرده است.
تاریخچه اجرا
یکی از نخستین گزارشهای ثبتشده درباره اجرای عمومی میکگورا-اوتا در کتاب «شینمی آشیزو نو میچی»، به معنای «تاریخ انجمن شینمی آشیزو»، آمده است:
«حدود ۳۰ تا ۵۰ پیرو هر شب در انجمن هوندنِ اوساکا گرد میآمدند تا آیین خدمتِ دوازده سرود، یعنی تئودوری، را به جای آورند. آنان با شور و اشتیاق میرقصیدند و تایکو میزدند؛ آنقدر که پوست طبل ظرف سه ماه فرسوده شد. فضا چنان پرجنبوجوش بود که گاه همسایگان شکایت میکردند. به همین دلیل، تئودوری را در زمینهای خالی یا روی پل کونیتسو، نزدیک محل انجمن، تمرین میکردند. آنان با جدیت درسها را تا سپیدهدم ادامه میدادند... وقتی اعضا برای دعا به خانه فردی بیمار میرفتند، با سازهای آیین خدمت گرد هم میآمدند. پیش از اجرا، خود را با شستوشوی آیینی با آب پاک میکردند. سپس میکگورا-اوتا را آرام در کنار بیمار میرقصیدند تا کمترین لرزشی روی حصیر تاتامی پدید نیاید. صبح سه بار، بعدازظهر سه بار و شب سه بار میرقصیدند. بدینسان، آبپاشی آیینی و رقصیدن بارها تکرار میشد.»
ماسویی رین، که در سالهای پایانی عمر میکی ناکایاما از او مراقبت میکرد، نیز چنین نوشته است:
«برای نجات یک شخص، نیایشی سهروزه و سهشبانه برای خدا برپا میکردیم. شش پیرو برای اوتفوری، دو خواننده یا «جیکاتا»، و در مجموع هشت یا نه نفر نزد بیمار میرفتند و میکگورا-اوتا را میرقصیدند. نجات دادن بیمار بهوسیله میکگورا-اوتا بسیار رایج و معمول بود.»
منابع و مطالعه بیشتر
- هوریوچی، میدوری. Mikagura-uta and Tenrikyo. Tenri Journal of Religion 34, pp. 1–12.
- کانکو، تاداشی. The Ethical Meaning of Mikagura-uta. Tenri Journal of Religion 10, pp. 26–36.
- Tenrikyo Overseas Department. The Otefuri Guide.
- فوکایا، تاداماسا. A Commentary on the Mikagura-uta, The Songs for the Tsutome. ویرایش بازبینیشده، Tenrikyo Overseas Mission Department، ۱۹۷۸، تنری، ژاپن.
موضوعات مرتبط
- تنریکیو
- مجموعههای شعر ژاپنی
- کتابهای دعا و نیایش