کامینی؛ راکتور تحقیقاتی مبتنی بر توریم هند

کامینی چیست؟

کامینی که مخفف «Kalpakkam Mini Reactor» است، یک راکتور تحقیقاتی در مرکز تحقیقات اتمی ایندیرا گاندی در کالپاکام هند است. این راکتور در ۲۹ اکتبر ۱۹۹۶ به حالت بحرانی رسید و به تولید زنجیره‌ای پایدار واکنش شکافت دست یافت.

طراحی و ساخت کامینی را مرکز تحقیقات اتمی بهابها و مرکز تحقیقات اتمی ایندیرا گاندی به‌صورت مشترک انجام دادند. این راکتور در توان کامل، حدود ۳۰ کیلووات انرژی گرمایی تولید می‌کند.

سوخت و طراحی راکتور

آب معمولی در این راکتور نقش خنک‌کننده و کندساز نوترون را دارد. سوخت کامینی را فلز اورانیوم-۲۳۳ تشکیل می‌دهد؛ سوختی که از چرخه سوخت توریم به دست می‌آید و این چرخه در راکتور همسایه، یعنی FBTR، مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

نکته متمایز کامینی در نوع سوخت آن است. این راکتور نخستین راکتور جهان است که برای استفاده از سوخت اورانیوم-۲۳۳ طراحی شده و در معرفی‌های مرجع، تنها راکتور اختصاصی این نوع سوخت دانسته می‌شود.

اهمیت کامینی تنها به اندازه کوچک یا توان محدود آن نیست؛ این راکتور بخشی از راهبرد بزرگ‌تر هند برای استفاده از ذخایر گسترده توریم و تولید سوخت هسته‌ای است.

چرا کامینی برای هند مهم است؟

هند ذخایر قابل‌توجهی از توریم دارد، اما ذخایر اورانیوم آن به اندازه کافی گسترده نیست. به همین دلیل، استفاده از توریم در چرخه سوخت هسته‌ای یکی از محورهای اصلی برنامه انرژی هسته‌ای این کشور محسوب می‌شود.

در این چرخه، توریم به شکل مستقیم مانند اورانیوم-۲۳۵ شکافت‌پذیر نیست؛ بلکه باید در راکتور به اورانیوم-۲۳۳ تبدیل شود. کامینی برای آزمون و نمایش کاربرد این سوخت در یک راکتور واقعی طراحی شده است.

ویژگی‌های کلیدی کامینی

• مکان: کالپاکام، ایالت تامیل نادو، هند
• نوع: راکتور تحقیقاتی و آزمایشگاهی
• توان حرارتی: حدود ۳۰ کیلووات در توان کامل
• خنک‌کننده و کندساز: آب معمولی
• سوخت: فلز اورانیوم-۲۳۳ حاصل از چرخه سوخت توریم
• سال دستیابی به حالت بحرانی: ۱۹۹۶

جایگاه کامینی در فناوری هسته‌ای

کامینی در کنار راکتور FBTR، بخشی از اکوسیستم پژوهشی هند برای توسعه فناوری‌های نوین سوخت هسته‌ای است. این راکتور به دانشمندان کمک می‌کند رفتار سوخت اورانیوم-۲۳۳، چرخه توریم و امکانات آینده آن را در مقیاس آزمایشگاهی بررسی کنند.

از این رو، کامینی را می‌توان پلی میان پژوهش بنیادی و چشم‌انداز بلندمدت انرژی هسته‌ای دانست؛ جایی که توریم می‌تواند نقش مهم‌تری در تأمین سوخت راکتورهای آینده ایفا کند.