آغاز و پیشینه
نمایشگاه بینالمللی و جهانی ۱۹۶۷ که به اکسپو ۶۷ معروف است، از ۲۸ آوریل تا ۲۷ اکتبر ۱۹۶۷ در مونترال کبک کانادا برگزار شد. این نمایشگاه سطح یک، با ۶۲ کشور شرکتکننده و بیش از ۵۴ میلیون بازدیدکننده، به یکی از موفقترین نمایشگاههای قرن بیستم تبدیل شد و رکورد بیسابقهای برای حضور روزانه (۵۶۹,۵۰۰ نفر) ایجاد کرد.
اکسپو ۶۷ بهعنوان جشن اصلی صدمین سال کانادا طراحی شده بود. ابتدا قرار بود در مسکو برگزار شود تا انقلاب اکتبر را جشن بگیرد، اما شوروی به دلایل مالی و امنیتی آن را لغو کرد و در نوامبر ۱۹۶۲ میزبانگری به کانادا ابلاغ شد.
چالشها و رهبری
پروژه در ابتدا در کانادا حمایت محدودی داشت. تعیینکنندهترین نقش را ژان درپو، شهردار مونترال، ایفا کرد که با ایجاد جزایر جدید در رودخانه سنلوران و گسترش جزیره سنت هلن، نه تنها مخالفتهای شهری را دور زد، بلکه از پوچشدن زمینها جلوگیری کرد. تحلیلهای کامپیوتری پیشبینی میکردند که امکان تکمین به موقع وجود ندارد، اما با مدیریت سختگیرانه «لـی دور» (گروهی از مدیران باتجربه) پروژه در موعد مقرر افتتاح شد.
تم و معماری
تم نمایشگاه «انسان و جهانش» (Man and His World) بر اساس کتاب «زمین انسانها» (Terre des Hommes) آنتوان دو سنتاگزوپری است. این تم به ۱۷ بخش تقسیم شد که «انسان مبدع»، «انسان تولیدکننده» و «انسان کاوشگر» از جمله آنها بودند.
از برجستهترین آثار باقیمانده اکسپو ۶۷، «هابیتات ۶۷» (مجتمع مسکونی مدولاری طراحیشده توسط معمار اسرائیلی موشه صفدی) و گره کروی domed پویل ایالات متحده به طراحی دومینیکون فولر است که امروماً موزه زیستمحیطی بیوسفر مونترال درون آن قرار دارد.
گشایش و جریان مردم
مراسم افتتاح رسمی در ۲۷ آوریل ۱۹۶۷ در میدان مللها (Place des Nations) برگزار شد و با حضور بیش از ۷۰۰ میلیون مخاطب از طریق ماهواره پخش شد. روز بعد، اکسپو با یک شمارش معکوس فضایی برای عموم باز شد و حدود ۳۱۰,۰۰۰ نفر در روز اول از آن دیدن کردند. اولین بازدیدکننده، آل کارتر، یک نوازنده جاز از شیکاگو بود که یک ساعت طلایی دریافت کرد.
مشکلات و پایان
اکسپو با چالشهای متعددی روبرو شد: تهدیدات گروههای سیاسی کبک، اعتراضات علیه جنگ ویتنام، قطع رابطه کویت به دلیل جنگ ششروزه، و مهمتر از همه، یک اعتصاب ۳۰ روزه ترانسپورت شهری که کاهش شدید بازدیدکنندگان را به دنبال داشت. با این حال، اکسپو در ۲۹ اکتبر ۱۹۶۷ با حضور ۲۲۱,۵۵۴ نفر در روز پایانی و جمعاً ۵۴,۹۹۱,۸۰۶ بازدیدکننده پایان یافت و رکوردی جدید برای نمایشگاههای جهانی ثبت کرد.
میراث و بازماندگان
پس از اکسپو، سایت تا ۱۹۸۴ تحت عنوان «انسان و جهانش» بهعنوان یک نمایشگاه تابستانی ادامه یافت اما به تدریج ویران شد. امروزه بیشتر جزایر میزبان تبدیل به پارکهای عمومی (پارک ژان-درپو) شدهاند. تنها دو سازه اصلی باقیمانده: گره کروی فولر (بیوسفر) و هابیتات ۶۷ که بهعنوان مسکونی استفاده میشود. pavilionهای فرانسه و کبک امروزه کازینو مونترال را تشکیل میدهند. از امضایات دیگر میتوان به اسکولپچرها، نورپردازیها و ایستگاه مترو بری-یوکام با لوگوی قدیمی اشاره کرد.
تأثیر فرهنگی و سیاسی
اکسپو ۶۷ بهعنوان یک نقطهعطف در تاریخ کانادا شناخته میشود. این رویداد بهطور مختصر شکاف «دو تنهایی» (Two Solitudes) میان جامعه فرانسویزبان و انگلیسیزبان کانادا را پوشاند. سخنرانی معروف شارل دوگا با شعار «ویوای کبک آزاد!» در شهر تئاتر مونترال، تنشهای سیاسی را تشدید کرد. تیم بیسبول مونترال نیز نام «اکسپوز» (Expos) را به افتخار این نمایشگاه گرفت.
گردهمایی پنجاهسالگی
در بهار ۲۰۱۷، مناسبت پنجاهسالگی اکسپو ۶۷، برنامههای مختلفی در موزهها و فضاهای عمومی مونترال برگزار شد. از جمله نمایشگاه «فشنینگ اکسپو ۶۷» در موزه مککورد، تجربهای چندرسانهای در موزه استوارت و نصب چندصفحهای «اکسپو ۶۷ لایو» در میدان آرتز. بازدیدکنندگان میتوانستند با جمعآوری مهرهای مجازی یا کاغذی، خاطرهای از اکسپو را تجربه کنند.
در فرهنگ عامه
اکسپو ۶۷ در فیلمها و سریالهای مختلفی مانند «بِک روجرز در قرن ۲۵» و «کوئینتِت» بهعنوان یک منظره پسآخراپوکالیپتیک مورد استفاده قرار گرفت. گروه موسیقی کانادایی الویز ویدیوی آهنگ «دریمز تونایت» را در کلیپهای آرشیوی اکسپو ۶۷ ساخت. این نمایشگاه همچنان نمادی از خلاقیت و امید دهه ۱۹۶۰ در کانادا باقی مانده است.