اپراتور جابه‌جایی

Displacement operator
📅 5 اسفند 1404 📄 307 کلمه 🔗 منبع اصلی

چکیده

اپراتور جابه‌جایی در مکانیک کوانتوم نور، یک اپراتور واحد است که می‌تواند حالت‌های محلی‌سازی‌شده در فضای فاز را جابه‌جا کرده و حالت خلأ را به یک حالت هماهنگ تبدیل کند. خواص کلیدی آن شامل یکپارچگی، تجمعی بودن و کاربرد در تبدیل‌های شباهت اپراتورهای نردبان است.

تعریف

در مطالعه مکانیک کوانتوم فضای فاز نوری، اپراتور جابه‌جایی برای یک حالت، همان اپراتور شیب در نور کوانتوم است،

D(α)=exp(αa-α*a)D(\alpha) = \exp(\alpha a^\dagger - \alpha^* a)

که در آن α\alpha مقدار جابه‌جایی در فضای فاز نوری، α*\alpha^* مرکب متقابل آن و aa و aa^\dagger به ترتیب اپراتورهای پایین‌آوردن (نابودی) و بالا‌بردن (خلق) هستند.

نام این اپراتور از توانایی آن در جابه‌جایی یک حالت محلی‌سازی‌شده در فضای فاز به میزان α\alpha گرفته شده است. همچنین می‌تواند بر حالت خلأ عمل کرده و آن را به یک حالت هماهنگ تبدیل کند. به طور خاص،

D(α)|0=|αD(\alpha)|0\rangle = |\alpha\rangle

که در آن |α|\alpha\rangle یک حالت هماهنگ است، که خود یک حالت ویژه اپراتور نابودی (پایین‌آوردن) می‌باشد.

خواص

اپراتور جابه‌جایی یک اپراتور واحد (unitary) است و بنابراین از رابطه زیر پیروی می‌کند:

D(α)D(α)=ID^\dagger(\alpha) D(\alpha) = I

که در آن II اپراتور همانی است. از آنجا که D(α)=D(α*)D^\dagger(\alpha) = D(-\alpha^*)، هم‌مرکب اپراتور جابه‌جایی را نیز می‌توان به عنوان یک جابه‌جایی با اندازه مخالف (-α-\alpha) تفسیر کرد. اثر اعمال این اپراتور در یک تبدیل شباهت (similarity transformation) اپراتورهای نردبان، منجر به جابه‌جایی خود آن‌ها می‌شود.

حاصلضرب دو اپراتور جابه‌جایی، یک اپراتور جابه‌جایی دیگر است که جابه‌جایی کل آن (تا یک فاز) مجموع دو جابه‌جایی فردی است. این موضوع با استفاده از فرمول بکر-کمپبل-هاوسدورف قابل مشاهده است:

D(α)D(β)=eσIm(α*β)D(α+β)D(\alpha)D(\beta) = e^{\sigma \operatorname{Im}(\alpha^*\beta)} D(\alpha+\beta)

که نشان می‌دهد:

هنگام اعمال بر یک بره ویژه (eigenket)، فاکتور فاز eσIm(α*β)e^{\sigma \operatorname{Im}(\alpha^*\beta)} در هر جمله حالت حاصل ظاهر می‌شود که آن را از نظر فیزیک بی‌اهمیت می‌کند.

این موضوع به رابطه braiding منجر می‌شود:

D(α)D(β)=eσIm(α*β)D(β)D(α)D(\alpha)D(\beta) = e^{\sigma \operatorname{Im}(\alpha^*\beta)} D(\beta)D(\alpha)

عبارات جایگزین

شناسایی کرمک-مک‌کری (Kermack-McCrae identity) دو راه جایگزین دیگر برای بیان اپراتور جابه‌جایی می‌دهد:

جابه‌جایی چندحالته

اپراتور جابه‌جایی را نیز می‌توان به جابه‌جایی چندحالته تعمیم داد. یک اپراتور خلق چندحالته می‌تواند به صورت زیر تعریف شود:

ak(r)=(L/2π2)kx(r)a_k(\mathbf{r}) = \sqrt{(L/2\pi^2)} k_x(\mathbf{r})

که در آن kxk_x بردار موج و بزرگایی آن مطابق با ω=c|k|\omega = c|k| با فرکانس ω\omega مرتبط است. با استفاده از این تعریف، می‌توانیم اپراتور جابه‌جایی چندحالته را به صورت زیر بنویسیم:

D(αk)=exp(αkak-αk*ak)D(\alpha_k) = \exp(\alpha_k a_k^\dagger - \alpha_k^* a_k)

و حالت هماهنگ چندحالته را به صورت زیر تعریف کنیم:

|αk=Dk(αk)|0|\alpha_k\rangle = D_k(\alpha_k)|0\rangle

جمع‌بندی

اپراتور جابه‌جایی به دلیل نقش محوری در توصیف و دستکاری حالت‌های کوانتومی نور، به ویژه حالت‌های هماهنگ، در پایه‌های نظری و تجربی نور کوانتومی قرار دارد. توانایی آن در ایجاد و دستکاری حالت‌های فشرده یا جابجا شده در فضای فاز، آن را به ابزاری ضروری برای پروتکل‌های پردازش اطلاعات کوانتومی، شبیه‌سازی و اندازه‌گیری‌های دقیق تبدیل کرده است. تعمیم آن به حالت‌های چندحالته نیز امکان تحلیل سیستم‌های پیچیده‌تر را فراهم می‌آورد.