زندگینامه کندلاریا فیگوردو
کندلاریا فیگوردو (۱۱ دسامبر ۱۸۵۲ - ۱۹ ژانویه ۱۹۱۴)، دختر وکیل انقلابی پدرو فیگوردو سیسنروس، در بایامو، کوبا متولد شد. او در ۱۶ سالگی به درخواست پدرش، پرچم استقلال کوبا را در نبرد بایامو حمل کرد. این عمل شجاعانه او در اکتبر ۱۸۶۸، آغاز مشارکت فعال او در جنگ ده ساله علیه اسپانیا بود.
پس از بازپسگیری بایامو توسط نیروهای اسپانیایی در ۱۸۶۹، کندلاریا و خانوادهاش به سیرا مائ스트라 گریختند و زندگی پرفرار را آغاز کردند. در ژوئیه ۱۸۷۱، او به همراه خواهر و برادر کوچکترش دستگیر و به دژ زاراگوزا در مانزانیلو منتقل شد. پس از بازجویی، به آنها دستور داده شد تا کوبا را ترک کنند یا به جزیره فرناندو پو تبعید شوند. کندلاریا و خانوادهاش با وجود طوفان، با کشتی آنی به نیویورک مهاجرت کردند.
در کیوست، فلوریدا، کندلاریا با مادر و خواهرانش دیدار کرد، اما خبر مرگ پدرش و برادرش، گوستاوو، او را به شدت بیمار کرد. پس از بهبودی نسبی، در ۱۸۷۷ با فدریکو دل پورتیلو، یک تبعیدی کوبایی، ازدواج کرد و ۹ فرزند آورد.
در ۱۹۰۱، پس از جنگ اسپانیا و آمریکا، کندلاریا و فدریکو به کوبا بازگشتند و در هاوانا ساکن شدند. در ۲۰ مه ۱۹۰۲، شاهد برافراشته شدن پرچم استقلال کوبا بر فراز قلعه مورو بودند. کندلاریا در ۱۹ ژانویه ۱۹۱۴ درگذشت و با تشریفات نظامی کامل در گورستان کولون هاوانا به خاک سپرده شد. تابوت او با همان پرچمی پوشانده شد که ۴۵ سال قبل حمل کرده بود.