هیپهاپ میانماری؛ غوغای جوانان شهر
هیپهاپ میانمار (یا میانماری) امروزه یکی از موفقترین ژانرهای موسیقی در این کشور به شمار میرود و شاید بتوان گفت پرطرفدارترین سبک موسیقی در میان جوانان شهری یانگون و ماندالای است.
نسل اول: آغاز یک جریان نو
تا سال ۲۰۰۰، راکاندرول حاکمیت بلامنازع موسیقی میانمار بود. با این حال، صحنه هیپهاپ میانمار اواخر دهه ۱۹۸۰ با تلاشهای رپری به نام «میو کیات ماینگ» شکل گرفت؛ هرچند آثار اولیه او بیشتر شامل رپ ساده بود و ساختار هیپهاپ رایج را نداشت.
در اواخر دهه ۱۹۹۰، گروه چهارنفرهای از یانگون به نام «اسید» (Acid)، سبک اولداسکول (Old School) هیپهاپ را به کلابهای شبانه یانگون معرفی کرد و به سرعت در میان جوانان این شهر محبوب شد. گروه اسید که به طور گسترده پیشگامان هیپهاپ میانمار شناخته میشوند، در سال ۲۰۰۰ با آلبومی به نام «سا-تین-گین» (Sa-Tin-Gyin به معنای آغاز) رسماً کار خود را آغاز کردند.
موفقیتهای اسید، هنرمندان و گروههای دیگر هیپهاپ را نیز تشویق کرد تا پای به صحنه بگذارند. این افراد امروزه به عنوان «نسل اول» هیپهاپ میانماری شناخته میشوند؛ گروههایی نظیر تئوری (Theory)، اناس (NS) و تو بیگ (Too Big). بیشتر هنرمندان نسل اول از سبک اولداسکول پیروی میکردند. با این وجود، هیپهاپ برای مردم میانمار پدیدهای تازه بود و به جز گروههای اسید و تئوری، هنوز از سوی عموم مردم (و البته سانسورچیها) پذیرفته نشده بود.
نسل دوم: ارتقا و زیرزمینیها
پس از موفقیتهای اسید، گروهی به نام «ناینمیلیمتر» (9mm) سبک هیپهاپ میانمار را به سطح جدیدی ارتقا داد. آثار زیرزمینی این گروه در میان جوانان بسیار شناختهشده بود؛ اما بیشتر آهنگهای آنها از سوی هیئت سانسور میانمار تایید نمیشد. به همین دلیل، گروه ناینمیلیمتر هرگز آلبومی رسمی به نام خود منتشر نکرد. بعدها، به دلیل فعالیتهای سیاسی مشکوک، حتی استفاده از نام این گروه نیز توسط هیئت سانسور ممنوع شد.
گروههای برجسته دیگری نیز در این دوره فعالیت خود را آغاز کردند؛ از جمله پروجکت-۱ (Project-1)، بیاوک-او (Byauk-Oh)، اگزامپلز (Examplz)، جی-فمیلی (G-Family)، آن-ترک (On-track)، الایای (L.E.E) و سایکلون (Cyclone). در این میان، انجمن هیپهاپ میانمار (M.H.A) به صورت غیررسمی شکل گرفت و جوانان بسیاری به آن پیوستند تا روزی بتوانند هنرمند هیپهاپ شوند. رپرهایی چون جی-می (J-Me)، بیگ-وای (Bigg-Y)، جی-تون (G-Tone) و دیگران نیز در این دوره درخشیدند.
نسل سوم: موجهای جدید
از اواخر سال ۲۰۰۶، هنرمندان جدیدی مانند جوک جک (Jouk Jack) و کیات هتوت سو (Kyaw Htut Swe) خود را «نسل سوم» هیپهاپ میانمار معرفی کردند. آنها با هنرمندانی نظیر آه بوی (Ah Boy)، هتین وین (Htein Win)، پیکرو (P Crew) و هلوون پینگ (Hlwan Paing) گروهی به نام ویآیپی (VIP یا Rock$tar) تشکیل دادند. در اواخر ۲۰۰۸ و اوایل ۲۰۰۹، گروههای متعدد دیگری از نسل سوم نیز آلبومهای نمونه خود را منتشر کردند.
سیاست: موسیقی در سایه سانسور
برخی از رپرهای میانماری به ویژه در دوران حکومت نظامی، بازداشت یا احضار شدهاند. «زایار تاو» به دلیل عضویت در گروه ضددولتی «موج نسل» (Generation Wave)، تا ۱۷ مه ۲۰۱۱ شش سال را در زندان سپری کرد. «یان یان چان»، همگروهی او (که بسیاری به اشتباه او را نیز عضو این گروه سیاسی میدانستند)، بازداشت و پس از مدتی آزاد شد.
همچنین نام گروه 9mm به این دلیل که در یکی از اجراهای خود، سیدیهای گروه زیرزمینی MFG را توزیع کرده بودند، برای استفاده عمومی ممنوع شد. جی-تون از گروه سایکلون نیز در حین اجرای کنسرت برای بازجویی احضار شد.