نبرد وارتنبورگ
نبرد وارتنبورگ در ۳ اکتبر ۱۸۱۳ بین سپاه چهارم فرانسه به فرماندهی ژنرال برتران و ارتش متحد سیلزی، به ویژه سپاه اول تحت فرماندهی ژنرال یورک، رخ داد. این نبرد به ارتش سیلزی اجازه داد تا رود البه را پشت سر بگذارد و در نهایت به نبرد لایپزیگ منجر شد.
پیشدرآمد
پس از شکست در نبرد دِنِویتس، مارشال نی ارتش خود را به مواضع دفاعی در امتداد رود البه عقب کشید. ارتش متحد شمال به فرماندهی شاهزاده چارلز جان سوئد (قبلاً مارشال فرانسوی برنادوت) با احتیاط دنبال آنها کرد، اما تلاش جدی برای عبور از رودخانه نداشت. در شرق، مارشال بلوشر با یک حرکت جسورانه، موقعیت ناپلئون در درسدن را دور زد و ارتش سیلزی خود را به ارتش شمال ملحق کرد تا از رود البه عبور کرده و ارتباطات ناپلئون با فرانسه را تهدید کند.
سرهنگ فون روهل مأموریت یافت تا نقطهای برای عبور پیدا کند که سرپل آن، در صورت لزوم، توسط ارتشی ۵۰ هزار نفری در برابر دشمنی سه برابر بزرگتر قابل دفاع باشد. او موقعیت الستر را انتخاب کرد، جایی که رودخانه در اطراف وارتنبورگ در ساحل مقابل پیچ میخورد و جناحین ارتش مدافع به راحتی میتوانستند توسط توپخانه در ساحل راست پشتیبانی شوند.
نبرد
برتاران نیروهای خود را به این صورت مستقر کرد: لشکر موراند در وارتنبورگ، در امتداد خاکریز. لشکر فرانکمون از وورتمبرگ، که در دِنِویتس به شدت آسیب دیده بود و به تنها چهار گردان و شش توپ کاهش یافته بود، در بلدین در جناح راست مستقر شد. لشکر ایتالیایی فونتانلی و نیروی کوچک سوارهنظام تحت فرماندهی بومون در ذخیره نگه داشته شدند.
نبرد با حمله مستقیم به وارتنبورگ توسط تیپ اشتاینمتس آغاز شد. این حمله با آتش کشنده مدافعان روبرو شد و بقایای تیپ به پلها عقبنشینی کردند. در اینجا، بلوشر آنها را جمعآوری کرد و دوباره به جلو فرستاد، اما آنها نتوانستند فراتر از خاکریز پیش بروند. بلوشر همچنین تیپ مکلنبورگ را فرستاد تا از ساحل رود البه به سمت بالا حرکت کرده و از جناح راست برتران دور بزنند. تا ساعت ۱۱ صبح، آنها با لشکر فرانکمون در مقابل بلدین روبرو شدند و نبرد شدیدی درگرفت.
تا ساعت ۲ بعدازظهر، وورتمبرگیها از بلدین رانده شدند و سوارهنظام بومون توسط هوسارهای پروسی کنار زده شد. وارتنبورگ اکنون از شرق توسط اشتاینمتس و از جنوب توسط مکلنبورگ تهدید میشد. ضربه نهایی توسط تیپ هورن وارد شد. آنها از طریق یک باغ میوه عبور کرده و یک نهر و دو خاکریز را پشت سر گذاشتند و به نیروهای فونتانلی حمله کردند که برای تقویت موراند فراخوانده شده بودند.
با چرخش جناح خود، برتران مجبور به عقبنشینی شد. سپاه چهارم ابتدا به کمبرگ و سپس به دوبن عقبنشینی کرد، جایی که با سپاه هفتم رینیر تماس برقرار کردند. فرانسویها ۹۰۰ کشته و زخمی دادند و ۱۰۰۰ نفر، ۱۳ توپ و ۸۰ واگن مهمات به دست دشمن افتاد. پروسیها ۱۹۰۰ کشته و زخمی و ۲۰۰ مفقود داشتند.
بر اساس گفتههای اف. ان. مود، «پایداری فوقالعاده» نشان داده شده توسط نیروهای پروسی در این نبرد نشان داد «چقدر روحیهای که مردان با آن میجنگند مهمتر از فرمهایی است که در آن آموزش دیدهاند یا روابط استراتژیک جبهههای آنها با یکدیگر.»
پیامدها
با استقرار ارتش سیلزی در ساحل چپ رود البه، ارتش شمال نیز در ۴ اکتبر از روسلائو عبور کرد. بدین ترتیب، سلسلهای از مانورهای استراتژیک آغاز شد که دو هفته بعد در نبرد لایپزیگ به اوج خود رسید.
ژنرال یورک پس از این نبرد به عنوان گراف فون وارتنبورگ نجیبزاده شد.